Bachmacz — miasto w rejonie niżyńskim nad rzeką Borzencą, jeden z największych węzłów kolejowych obwodu czernihowskiego. Tutaj krzyżują się tory na Kijów, Konotop, Niżyn i Homel. Dla podróżnika Bachmacz jest interesujący starożytną historią, okresem hetmańskim i walkami stycznia 1918 roku, a także tym, że obok leżą Baturyn i Kruty.
Miasto kronikarskie
Bachmacz po raz pierwszy wzmiankowany jest w kronice ipackiej pod rokiem 1147 wśród miast księstwa czernihowskiego. Wkrótce został zniszczony wraz z sąsiednimi Wywołożem, Białą Wieżą i Unieżem (dzisiejszy Niżyn) podczas walk wewnętrznych Olhowiczów i Mścisławiczów. Nazwę historycy wywodzą od rzeki Bachmacz, nad którą znajdowała się osada.
W pierwszej połowie XVII wieku miasto odrodziło się — na terenie dzisiejszej wsi Bachmacz. W 1648 roku z jego mieszkańców i okolicznych wsi utworzono sotnię czernihowską, a od 1652 roku — pułk niżyński.
Rezydencja Mazepy
Pod koniec XVII — na początku XVIII wieku w pobliżu Bachmacza hetman Iwan Mazepa wzniósł pałac z parkiem. W tej podmiejskiej rezydencji bywali jego tajemni goście. Tutaj Filip Orlik przywoził posła z uniwersałem polskiego króla. W październiku 1708 roku właśnie z Bachmacza Mazepa wysłał do Karola XII swojego posła z wiadomością o sojuszu ze Szwecją. Sotnie bachmacka i sąsiednia holińska uważane były za szczególnie oddane hetmanowi.
Chumacy i kolej
W XIX wieku chumacy z Bachmacza przewozili sól z Krymu i ryby. Prawdziwe miasto zaczęło się po latach 1869 i 1873, kiedy tu wytyczano kolej kursko-kijowską i libawsko-rumeńską. Wokół stacji powstały osiedla kolejarzy, a Bachmacz przekształcił się w węzeł. Status miasta otrzymał dopiero w 1938 roku.
Styczeń 1918
Walki o Bachmacz poprzedziły bitwę pod Krutami, a historycy wojskowi uważają je za strategicznie nawet ważniejsze. Węzeł kolejowy broniło około 500 żołnierzy pułku imienia Piotra Doroszenki, Kurenia Śmierci, 1-szej Ukraińskiej szkoły wojskowej, oddziały Wolnego Kozactwa oraz dwa pociągi pancerne. Główne walki toczyły się przy dzisiejszej stacji Bachmacz-Kijowski od 25 stycznia. Obrońcy odparli frontalne ataki, ale 27 stycznia przeciwnik przebił się z południa. Oddziały ukraińskie zorganizowanie wycofały się pod osłoną pociągów pancernych do stacji Kruty, gdzie 29 stycznia odbyła się słynna bitwa. Obrona Bachmacza opóźniła na cztery dni natarcie bolszewików na Kijów.
Wiosną 2022 roku społeczność bachmacka również przeżyła okupację i od tego czasu się odbudowuje.
Herb i flaga
Na czerwonym herbie Bachmacza znajduje się złoty napis z nazwą miasta, a pod nim niebiesko-żółty herb z złotą pięcioramienną zębatką. W centrum zębatki — dworzec stacji Bachmacz-Pasażerski, kolejowa brama miasta; pięć zębów przypomina o pięciu kierunkach kolejowych, a faliste linie na dole — o bagnach wokół. Flaga ma pionowe pasy niebieski, żółty i zielony z połową herbu na środku.
Jak dojechać
Bachmacz to wygodny punkt kolejowy: kursują tu pociągi z Kijowa, Niżyna, Konotopu i Czernihowa. Z Czernihowa — około 150 km drogą samochodową. Stąd niedaleko do Baturyna, Borzny oraz memoriału „Pamięci bohaterów Krut”, więc miasto dobrze nadaje się jako baza wypadowa do podróży po miejscach hetmańskich.
