Varwa — osiedle nad rzeką Udaj w rejonie przyluckim, centrum wspólnoty warwińskiej, z populacją około 7,5 tysiąca mieszkańców. Kiedyś była stolicą sotni kozackiej Przyluczyzny, a od połowy XX wieku — centrum wydobycia ropy naftowej i gazu. Zachował się tu budynek szkoły ziemskiej w stylu ukraińskim, zaprojektowany przez Opanasa Slastiona.
Rocznikowy Warin
Nazwę Varwy wiąże się z rzeką Warwycą, która przepływa przez osiedle. Na północno-zachodnim obrzeżu, na wysokim brzegu Udaju, leży grodzisko z XI–XIII wieku — Góra Zamkowa o powierzchni około 5 hektarów. Naukowcy uważają je za pozostałości miasta-twierdzy Warina, przy którym w 1079 roku wojsko Włodzimierza Monomacha rozgromiło Połowców. W czasach Rusi Varwa była jednym z punktów oporu linii obronnej ziemi przerejskiej.
W 1239 roku Mongołowie zniszczyli Varwę, a w 1482 ponownie spustoszyła ją horda Mengli-Gireja. Na początku XVII wieku miasteczko ponownie zasiedlili przesiedleńcy z prawobrzeżnej Ukrainy, w dokumencie z 1628 roku nazywano je „nowosiołem”. Później Varwa należała do książąt Wiszniewieckich.
Epoka kozacka
W 1649 roku Varwa stała się miasteczkiem sotni, działały tu dwie sotnie pułku przyluckiego — według rejestru z 1654 roku 901 kozaków. W listopadzie 1658 roku pod Varwą odbyła się rada kozacka, na której przeciwnicy Iwana Wyhowskiego wybrali hetmanem namiestnym Iwana Bezpałego. Rozpoczęły się walki, a wojska pułkownika nieżyńskiego Huljanickiego znalazły się w oblężeniu w Varwie. Uwolnił je wysłany przez Wyhowskiego osawul Iwan Skorobohatyj.
Z Varwą związana jest także legenda o szwedzkich skarbach. Po bitwie pod Połtawą w 1709 roku rzekomo właśnie tutaj, na Udaju, ukryto łupy Szwedów. Wojska Piotra Wielkiego przekopały całą okolicę nad rzeką, ale nic nie znalazły. Od tego czasu tę część Varwy nazywa się Przekopówką.
W XVIII wieku miasteczko żyło rzemiosłem: tkactwem, produkcją uprzęży, kowalstwem. Ponad dwadzieścia mieszczańskich gospodarstw miało młyny wodne na Udaju, w każdą niedzielę odbywały się targi, a trzy razy w roku jarmarki, na które przywozili sól i ryby chumańscy kupcy.
Co zobaczyć
Najciekawszą budowlą jest budynek szkoły ziemskiej z 1915 roku, wzniesiony według projektu artysty i architekta Opanasa Slastiona w ukraińskim stylu ludowym. Miejscowi nazywali ją Wihonską, ponieważ stała na wybiegu. Warto także wejść na Górę Zamkową nad Udajem, skąd widać zalew. Wokół osiedla zachowały się kurhany — na początku XX wieku było ich około osiemdziesięciu. W centrum stoi wieża-naftowa-pomnik na cześć rozpoczęcia wydobycia ropy w regionie w 1959 roku. Na północ od Varwy leży rezerwat hydrologiczny „Saga”.
W Varwie urodził się filolog-slawista, historyk i folklorysta Ołes Bodiański.
Herb i flaga
Współczesny herb Varwy jest podzielony na zieloną i złotą część. Na zielonej — dwa kłosy, na złotej — kobzar i wieża naftowa, a w centrum tarczy — dawny herb Varwy z 1737 roku. Kłosy przypominają o rolnictwie, kobzar — o tradycjach śpiewaczych, wieża — o wydobyciu ropy. Flaga Varwy ma dwie poziome pasy, niebieski i żółty, z herbem w górnym rogu przy drzewcu.
Jak dojechać
Warwa leży nad Udajem, na południe od Przyłuk. Autobusy kursują z Przyłuk i Czernihowa. Podróż można połączyć z Monasterem Hustyńskim i Przyłukami.
