Kościół świętego Augustyna w Różance to neogotycka ceglana świątynia w dawnym miasteczku nad Bugiem, 8 km na północ od Włodawy. Wysoka wieża z ostrym iglicem jest widoczna z drogi wzdłuż rzeki. Świątynia stoi w dawnym zespole pałacowym Zamoyskich, po którym zostały park, oficyna i pawilon ogrodowy. Za Bugiem jest Białoruś.
Miasteczko Pociejów
Różankę założono w 1506 roku i do połowy XIX wieku była miasteczkiem rywalizującym z sąsiednią Włodawą. Należeli do niej Ostrogscy, Pociejowie, Flemingowie, Czartoryscy, a potem Zamoyscy. Część historyków uważa, że właśnie tu urodził się Adam Pociej — kasztelan brzeski, a potem, pod imieniem zakonnym Hipacy, unicki metropolita kijowski, jeden z twórców unii brzeskiej w 1596 roku.
W Różance długo stała greckokatolická cerkiew świętego Eliasza, którą w 1757 roku uposażył Antoni Pociej. W 1875 roku, gdy władze rosyjskie zlikwidowały unicką diecezję chełmską, cerkiew przekazano prawosławnym. Na cmentarzu lokalnym, kiedyś unickim, potem prawosławnym, do dziś stoi zrujnowana drewniana kaplica.
Budowa z procesem
Katolicki kościół wzniesiono w latach 1908–1913 kosztem właścicieli majątku Augusta i Róży Zamoyskich przy udziale miejscowych włościan. Projekt zamówiono u warszawskiego architekta Ksawerego Dionizego Makowskiego, ale później zmieniono go bez jego zgody. Architekt podał Zamoyskiego do sądu i w 1910 roku prace wstrzymano. Budowę wznowiono w 1912 roku, po odejściu Makowskiego dokończył ją architekt powiatowy z Radzynia Podlaskiego Jan Olearski. Według pierwotnego planu zdążono postawić tylko część ścian.
Prace wykończeniowe trwały do 1915 roku, a podczas I wojny światowej świątynia ucierpiała od artylerii i mało co nie zawaliła się. W tym samym 1915 roku spłonął pałac Zamoyskich. Kościół konsekrowano w 1919 roku, wtedy też erygowano parafiię, a kapitalny remont przeprowadzono w 1929 roku.
Co w środku
Kościół jest trójnawowy, halowy — wszystkie nawy tej samej wysokości. Niezwykłe jest to, że ołtarz jest zwrócony na zachód, a nie na wschód. Wystrój jest prawie w całości neogotycki, ale są i starsze rzeczy: późnobarokowe rzeźby apostołów Piotra i Pawła z połowy XVIII wieku w ołtarzu głównym, kopia obrazu Matki Bożej Kodeńskiej, rokokowy prospekt organowy sprowadzony po II wojnie światowej z Dolnego Śląska oraz rzeźbiony w desce obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem, którą sławi polski orzeł.
Jak dojechać
Z Włodawy do Różanki jest około 8 km na północ drogą 816 wzdłuż Bugu. Z Chełma — około 60 km. Dla Ukraińców to Polska, potrzebny jest paszport. Przy granicy z Białorusią nie wchodźcie w zamknięte strefy graniczne. Dalej tą samą drogą — kościół w Dołhobrodach, dawna cerkiew w Lacku i drewniana świątynia w Hannnie. We Włodawie warto zobaczyć kościół świętego Ludwika i synagogi. Szerzej o krawędzi — w artykule Polskie Polesie.
