Srebrne — osiedle nad rzekami Lysohir i Sreblianka w rejonie pryluckim, centrum hromady srebrniańskiej, z populacją około 3 tysięcy osób. Leży na wzgórzach przeciętych jarami i dolinami, 45 km od stacji kolejowej Pryłuki. Kiedyś było miastem wspomnianym w kronikach, potem miasteczkiem sotennym, a dziś pielęgnuje tradycje tkactwa.
Miasto Serebriany
Pierwsza wzmianka kronikarska o Srebrnem datowana jest na rok 1174: przy „mieście Serebrianym” książę Ihor Światosławicz — bohater „Słowa o pochodzie Ihora” — dogonił i rozbił Połowców, odbierając im łupy. Wówczas miasto należało do księstwa perejasławskiego. Jeszcze wcześniej istniała tu osada z czasów scytyjskich: znaleziska importowanej ceramiki świadczą, że było to miejsce tranzytowe handlu między regionem nadczarnomorskim a plemionami leśnymi. Nazwę tłumaczy się albo srebrzystym blaskiem pokrycia cerkwi lub dworu pana, albo rzeką Sreblianką.
Po najazdzie mongolskim miasto na długo znika z źródeł. W 1592 roku wspomina się „osadę Serebriane”, przy której na początku XVII wieku zbudowano twierdzę. Srebrne należało do „Wisznowiecczyzny”, a Jeremiasz Wiszniowiecki założył tu bractwo cerkiewne ze szkołą i szpitalem.
Sotnia i kwatery szwedzkie
Wraz z powstaniem Chmielnickiego powstała sotnia srebrniańska pod wodzą Pawła Fiodorenki, która przez sześć lat brała udział we wszystkich jego wyprawach. Podczas wojny 1658–1659 roku Srebrne zostało spustoszone przez wojska carskie księcia Pożarskiego, a pułkownik prylucki Doroszenko ledwo ocalał, uciekając przez bagna. Zimą 1708–1709 roku, przed bitwą pod Połtawą, w Srebrnem i okolicach stacjonowały wojska Karola XII na kwaterach zimowych.
Od lat 1720 znane są pieczęcie z herbem miasteczka — sercem zwieńczonym krzyżem z promieniami. W 1731 roku działało tu pięć cechów: tkacki, krawiecki, kowalski, filcowy i rzeźniczy. Głównymi towarami były kapelusze i tytoń — szczególnie słynna była odmiana „srebrianka”. W 1752 roku Srebrne przekazano Agafii, siostrze hetmana Cyryla Rozumowskiego.
Co zobaczyć
Na obrzeżach wznosi się wzgórze Danczyczewa — botaniczny pomnik przyrody o powierzchni 3 hektarów z cennymi roślinami, nazwany na cześć rodu starszyzny Danczyczów. Według legendy pochowani są tam Szwedzi, którzy zimowali w miasteczku. W centrum znajduje się cerkiew św. Michała, a na miejscu dawnej osady widać jeszcze pozostałości wałów.
Tragiczna karta to pomnik na miejscu szkoły, gdzie naziści spalili 682 cywilów z rejonu. W pobliżu osiedla znajdują się także inne miejsca pamięci II wojny światowej.
W Srebrnem wciąż tka się na krosnach i pielęgnuje lokalne wzory. Ulice osiedla nazwano na cześć aktorki Hanny Zatyrkewycz-Karpińskiej oraz kobzara Ostapa Weresaja, związanych z regionem srebrniańskim.
Herb i flaga
Srebrne jako miasteczko ratuszowe w XVII–XVIII wieku miało własny herb: na pieczęciach z lat 1720. — serce zwieńczone krzyżem z promieniami. Pod koniec XVIII wieku herb nie został zatwierdzony i obecnie osiedle nie ma oficjalnego herbu. Poniższe wizerunki to rekonstrukcje historycznego znaku i flagi według badań heraldyków.
Jak dojechać
Sribne leży w pobliżu trasy Kijów — Sumy, 45 km od stacji kolejowej Pryłuki. Autobusy kursują z Pryłuk i Czernihowa. Podróż można wygodnie połączyć z Pryłukami oraz Warwą.
