Powiat włodawski zajmuje wschodni skraj województwa lubelskiego: 1256 km², około 35 tysięcy mieszkańców i osiem gmin. Na wschodzie granicę z Białorusią i Ukrainą wyznacza Bug. Od zachodu i południa sąsiadują z nim powiaty łęczyński, chełmski, parczewski i bialski. Siedzibą powiatu jest Włodawa, a na jego terenie leżą Poleski Park Narodowy, jezioro Białe z Okuninką i miejsce pamięci w Sobiborze.

| Województwo | lubelskie |
|---|---|
| Siedziba | Włodawa |
| Powierzchnia | 1256,27 km² |
| Ludność | 34 506 (31 grudnia 2025, dane GUS) |
| Gminy | 8: jedna miejska i siedem wiejskich |
| Sąsiednie powiaty | bialski, chełmski, łęczyński, parczewski |
Historia
Ziemie nad środkowym Bugiem należały od średniowiecza kolejno do księstwa halicko-wołyńskiego, ziemi chełmskiej i Wielkiego Księstwa Litewskiego; po unii lubelskiej w 1569 roku Włodawa stała się miastem granicznym. Powiat włodawski w nowszych czasach istniał z przerwami od 1810 roku, kiedy utworzono go w Księstwie Warszawskim, do 1975 roku; w latach 1944–1954 istniał też powiat, który następnie podzielono. W latach 1975–1998 tereny dzisiejszego powiatu należały do województwa chełmskiego. Powiat reaktywowano w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Dzieje samego miasta opisujemy w artykule o Włodawie.
Herb i flaga powiatu

Herb i flagę powiatu ustanowiła Rada Powiatu Włodawskiego (uchwały z 2001 i 2003 roku). Tarcza w stylu późnogotyckim jest dzielona w słup. W polu złotym znajduje się niebieski krzyż Jagiellonów oraz trzy czerwone poprzeczne włócznie z herbu Jelita. W polu zielonym stoi srebrny rycerz ze złotą kopią i mieczem, który nawiązuje do herbu Włodawy.

Osiem gmin
Miejska gmina Włodawa zajmuje około 18 km². Otacza ją gmina wiejska Włodawa (243,75 km², 16 sołectw), do której należą między innymi Okuninka, Orchówek, Różanka i Sobibór. Prawie połowę gminy zajmują lasy, a na jej terenie leżą rezerwaty Jezioro Orchowe, Magazyn, część rezerwatów Żółwiowe Błota i Trzy Jeziora. Gmina graniczy z Białorusią i Ukrainą.
Hanna (139,02 km²) leży tuż przy granicy, a Bug oddziela ją od białoruskiego obwodu brzeskiego. Jest to gmina rolnicza: około 77 procent powierzchni to grunty rolne.
Hańsk (179,43 km², siedziba w Hańsku Pierwszym) obejmuje część rezerwatu Żółwiowe Błota, gdzie są największe w Polsce znane lęgowiska żółwia błotnego, oraz rezerwat Małoziemce, w którym gnieżdżą się czaple siwe. W Hańsku stoi kościół.
Stary Brus (132 km²) ma kilka zabytków rejestrowych, między innymi kościół parafialny z lat 1805–1807, zbudowany jako unicka cerkiew (Kościół w Starym Brusie), i drewnianą cerkiew w Holi z 1702 roku. W skansenie w Holi stoi między innymi dziewiętnastowieczny wiatrak z Wołoskowoli.
Urszulin (171,62 km²) to siedziba dyrekcji Poleskiego Parku Narodowego. Okolicę opisujemy w artykule Poleskie wsie wokół Urszulina.
Wola Uhruska (150,86 km²) graniczy z Ukrainą. Do 1954 roku gmina nazywała się Sobibór. Znajdują się w niej rezerwat Brudzieniec i część rezerwatu Trzy Jeziora, a w Uhrusku — cerkiew i kościół.
Wyryki (219,98 km², siedziba w Wyrykach-Połodzie) to najrzadziej zaludniona gmina województwa lubelskiego: około 12 osób na kilometr kwadratowy. Lasy zajmują 54 procent jej powierzchni. W Horostycie stoi cerkiew z XVII–XVIII wieku.
Poleski Park Narodowy i jeziora

Poleski Park Narodowy powstał 1 maja 1990 roku. Zajmuje 97,6 km² w gminie Urszulin i chroni torfowiska oraz zarastające starorzecza, w tym jeziora Moszne, Łukie i Długie. Park wchodzi w skład Międzynarodowego Rezerwatu Biosfery „Polesie Zachodnie”. Jego symbolem jest żuraw, a najsłynniejszym mieszkańcem żółw błotny. Dyrekcja mieści się w Urszulinie, a ośrodek dydaktyczno-muzealny — w Starym Załuczu.
Najpopularniejsze miejsce letniego wypoczynku to Jezioro Białe w Okuninie, siedem kilometrów od Włodawy. Jezioro jest głębokie, bezodpływowe i ma piaszczyste plaże; od południa przylega do niego Sobiborski Park Krajobrazowy. Szlaki po okolicy opisują artykuły o Szlaku Siedmiu Jezior Włodawskich i Szlaku Lasów Włodawskich.
Sobibór
W maju 1942 roku w lesie koło stacji Sobibór Niemcy uruchomili obóz zagłady, który działał do końca 1943 roku. Według badań Roberta Kuwałka z 2014 roku zginęło w nim 170–180 tysięcy Żydów, choć dawniejsze szacunki wahają się od 130 do 300 tysięcy. 14 października 1943 roku więźniowie wzniecili bunt i około 300 z nich uciekło; wojnę przeżyło według historyków od 40 do 70 uciekinierów. Dziś na miejscu działa Muzeum Byłego Obozu Zagłady.
Cerkwie i kościoły nad Bugiem
Pogranicze polsko-ruskie zostawiło po sobie sporo drewnianych cerkwi, dawniej unickich, a dziś prawosławnych lub przejętych przez katolików. Cerkwie stoją też w Holi, Horostycie i Uhrusku, a kościoły w Orchówku i Różance. We Włodawie najważniejszy jest kościół św. Ludwika i synagogi.
Rowerem i na imprezy
Przez powiat biegnie około 70 kilometrów trasy Green Velo, w większości asfaltowymi ścieżkami przy drogach wojewódzkich. Imprezy, które wracają co roku: Festiwal Kolęd i Szczodrywek nad Bugiem w styczniu, Żelazny Triathlon w Okunince w czerwcu, Jarmark Holeński w Holi w lipcu, Europejskie Dni Dobrosąsiedztwa w sierpniu w Zbereżu i ukraińskich Adamczukach (z mostem pontonowym przez Bug) oraz Festiwal Trzech Kultur we Włodawie na początku jesieni.
Dojazd
Główna droga to krajowa nr 82 z Lublina do Włodawy; przez Włodawę biegną też drogi wojewódzkie nr 812 i 816. Linia kolejowa nr 81 Chełm — Włodawa kończy się w Orchówku, ale regularne pociągi pasażerskie przestały tu kursować w listopadzie 2002 roku.