Murowana cerkiew Zaśnięcia Przenajświętszej Bogurodzicy stoi na obrzeżach wsi Uhrusk w gminie Wola Uhruska, niedaleko Bugu i granicy z Ukrainą. Obecną świątynię wzniesiono w 1849 roku, ale samo miejsce jest znacznie starsze: w XIII wieku Uhrusk był grodem księcia Daniela Halickiego i siedzibą biskupa, a cerkiew stała tu już przed 1220 rokiem. Dziś jest to świątynia filialna prawosławnej parafii we Włodawie.
Katedra czasów Daniela
Uhrusk wspomniany jest w Latopisie halicko-wołyńskim. Książę Daniel Romanowicz umocnił tu gród i założył biskupią katedrę; cerkiew Zaśnięcia miała wówczas status soboru, a przy niej działał klasztor. Około 1240 roku Daniel przeniósł stolicę i katedrę do Chełma, przez co znaczenie Uhruska spadło. Kolejne świątynie w tym samym miejscu powstawały do 1429 roku oraz w 1785 roku. W XVII wieku parafia wraz z eparchią chełmską przeszła na unię, a od 1661 roku była osobną parafią unicką; drewniana cerkiew z 1785 roku służyła 580 wiernym.
Świątynia unicka z 1849 roku
Obecną murowaną cerkiew wzniesiono w 1849 roku jako greckokatolicką kosztem właścicielki majątku Laury Kirsztein, a starą drewnianą rozebrano jeszcze w trakcie budowy. W 1875 roku, po likwidacji unickiej eparchii chełmskiej, świątynia przeszła w ręce Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej. Na potrzeby liturggii prawosławnej dwa ołtarze boczne złożono w jeden ikonostas, a nad przedsionkiem, najpóźniej do 1893 roku, wzniesiono wieżę-dzwonnicę.
W 1915 roku prawosławni mieszkańcy udali się na bieżeństwo, a porzuconą świątynię w tym samym roku splądrowano, w 1916 roku ucierpiala w pożarze, a w 1920 roku — ponownie, podczas wojny polsko-bolszewickiej. W tym samym 1920 roku parafię reaktywowano, a świątynię remontowano do 1927 roku. W 1947 roku podczas akcji „Wisła” z Uhruska wywieziono prawie wszystkich prawosławnych. Cerkiew otwarto ponownie w 1957 lub 1958 roku jako filię parafii we Włodawie; dopóki stała zamknięta, opiekowała się nią parafia katolicka, jednak cenne wyposażenie zdążono rozkraść. Część brakujących elementów przyniesiono ze zniszczonej w 1938 roku cerkwi świętego Jerzego w sąsiednim Zbereżu.

Architektura i ikony
Styl cerkwii określa się jako klasycystyczno-bizantyjski z elementami neoromańskimi i neogotyckimi. Fasady rozczłonkowano liszynami z półkolistymi arkadami, pod gzymsem biegnie fryz klockowy, wejście zdobi skromny portal z dwoma pilastrami toskańskimi. Uhruska cerkiew nigdy nie była kościołem, w przeciwieństwie do wielu świątyń w regionie, dzięki czemu można na jej podstawie sądzić, jak wyglądały cerkwie unickie na Lubelszczyźnie w XIX wieku i jak je przebudowywano po 1875 roku.
Wewnątrz znajdują się drewniane pseudoklepienia i jednorzędowy ikonostas, którego zwieńczenie pochodzi prawdopodobnie ze starej cerkwi z XVIII wieku i zawiera ikony ewangelistów Jana, Marka i Mateusza. Zachowały się trzy ikony unickie – Bogurodzicy i świętego Mikołaja z XVIII wieku oraz starsza, XVII-wieczna ikona Bogurodzicy, ikona procesyjna z archaniołem Michałem i Matką Bożą Chełmską oraz mosiężny pacyfikał z widokiem Jerozolimy.
Jak dojechać
Uhrusk leży przy drodze wojewódzkiej nr 816 między Dorohuskiem a Włodawą oraz na linii kolejowej Chełm — Włodawa, około 20 km na północny wschód od Chełma. O kilkaset metrów dalej znajduje się kościół pw. Świętego Jana Chrzciciela, a 10 km na północny zachód — dawna cerkiew w Kosyniu. Dalej na północ zaczynają się Las Sobiborskie z szlakami Szlak sobiborskich lasów od jeziora Białe do Sobiboru i Sobiborska pętla do żółwich błot. Cerkiew jest otwierana na nabożeństwa. Wieś leży blisko granicy, więc miejcie przy sobie dokumenty. Dla obywateli Ukrainy to Polska: potrzebny jest paszport biometryczny.
