Wieś Chodorków, położona w obwodzie żytomierskim nad brzegami rzeki Irpień, ma znacznie głębszą i bogatszą historię, niż mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka. W przeszłości było to miasteczko, które odgrywało widoczną rolę w życiu regionu, a dzisiaj Chodorków zachowuje pamięć o kilku ważnych epokach historycznych.
Od dawnych wałów do miasteczka
Pierwsze wzmianki pisemne o Chodorkowie datowane są na 1471 rok. Już w XVI wieku miejscowość miała status miasteczka, co świadczy o jej znaczeniu gospodarczym i administracyjnym. W różnych okresach Chodorków znajdował się pod władzą Wielkiego Księstwa Litewskiego, Rzeczypospolitej, a z czasem — Imperium Rosyjskiego. Miasteczkiem władali Tyszy-Bykowscy, w XVIII wieku — Nitosławscy i Rościszewscy, później — Radziwiłłowie, od 1850 roku — Lewandowscy. Takie zmiany niejednokrotnie wpływały na losy miasteczka, które przeżywało zarówno okresy rozwoju, jak i upadku.
Okolice Chodorkowa zachowują ślady znacznie dawniejszej historii. Mniej więcej pół kilometra na południowy zachód od wsi archeolodgi zbadali pozostałości Wałów Żmijowych z X–XI wieków — budowli obronnych z czasów Rusi Kijowskiej. Potwierdza to, że terytorium było zasiedlone już wtedy i miało znaczenie obronne.
Ojczyzna hetmana Iwana Samojłowicza
Szczególne miejsce w historii Chodorkowa zajmuje postać Iwana Samojłowicza — jednego z najbardziej znanych hetmanów Wojska Zaporoskiego. Urodził się właśnie tutaj, w rodzinie miejscowego księdza. W 1672 roku Samojłowicz stanął na czele Hetmanatu Ukrainy Lewobrzeżnej, a od 1674 roku nosił tytuł hetmana „obu brzegów Dniepru”. Jego kariera polityczna zakończyła się tragicznie: w wyniku spisku części starszyzny kozackiej, do której należał też Iwan Mazepa, oraz moskiewskiego faworyta księcia Wasyla Golicyna, hetmana w 1687 roku usunięto od władzy i zesłano na Syberię, gdzie zmarł. Dzisiaj w Chodorkowie wzniesiono pomnik hetmana.
Świątynie Chodorkowa
W XVIII wieku Chodorków był istotnym ośrodkiem religijnym: działały tu kościół parafialny świętego Stanisława, konsekrowany w 1753 roku, klasztor dominikanów oraz klasztor kapucynów z kościołem świętego Kajetana. Głównym zabytkiem, który widzą dzisiaj podróżni, jest murowana cerkiew Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy, którą zaczęto budować w 1870 roku na miejscu ruin klasztoru dominikanów.
Chodorków dzisiaj
W ciągu XIX–XX wieków Chodorków stopniowo stracił status miasteczka, ale pozostał ważnym lokalnym ośrodkiem. Zachowała się tu sieć zabudowy charakterystyczna dla dawnych osad, a także pamięć o minionych wiekach, utrwalona w miejscowych theponimach i podaniach rodzinnych. Wojny, rewolucje i polityka radziecka wyrządziły ogromną szkodę dziedzictwu historycznemu wsi, podobnie jak wielu innym miejscowościom Ukrainy Prawobrzeżnej.
Dzisiaj Chodorków to spokojna wieś hromady Popielnia, która żyje obok własnej bogatej historii. Jej przeszłość — od staroruskich umocnień po czasy hetmańskie — czyni tę miejscowość ważnym punktem na historycznej mapie ziemi żytomierskiej.
Tekst i fotografie przygotowali Roman Malenkow i Serhij Szczerbij.
